Demir eksikliği ile doğum ilişkisi

Halsizliğin nedeni demir eksikliği olabilir

Demir eksikliği anemisi , kansızlık nedenleri arasında yüzde 90 ile ilk sırayı alıyor. Memorial Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Serap Bos, kansızlığın başta hamileler olmak üzere kadınları tehdit ettiğine dikkat çekiyor. Sosyo ekonomik düzeyi düşük ve beslenme alışkanlıkları yanlış olan toplumlarda demir eksikliğinin sık görüldüğünü belirten Bos, konu ile ilgili olarak şu bilgileri verdi :“ Her 3-4 kişiden birinde, kadınlar çoğunlukta olmak üzere, demir eksikliği vardır. Dünyada erkeklerin ortalama yüzde 20'si, kadınların yüzde 35'i, gebe kadınların yüzde 50'si çocukların ise yüzde 40'ı anemiktir. Az gelişmiş ülkelerde kansızlık oranı yüzde 80'lere kadar çıkmaktadır. “

Kadınlarda demir eksikliğinin sık görülme nedeni: adet dönemleri

Kadınların menstrüel dönemlerindeki kan kayıpları en sık görülen nedendir. Adet döneminde yaklaşık 50 ml kadar kan kaybolur. Ancak bazı kadınlarda bu kayıp 3-5 misline kadar çıkabilir. Bu kadınlarda, günlük demir ihtiyacı, 3-4 mg a ulaşır. Genelde diyetle alınması pek mümkün olmayan bu miktar nedeniyle, ilave bir demir ilavesi yapılmazsa, kadınlarda demir eksikliği kaçınılmaz olur.

Hamilelerin yüzde 50’ sinde demir eksikliği görülüyor

Demir eksikliği gebelerde ; yorgunluk, halsizlik, çarpıntı, nefes darlığı, uykuya meyillilik gibi şikayetlerle kendini gösteriyor. Demir eksikliği olan kadınların gebe kalmadan önce tedavi olurlarsa gebelik süresince daha az sorun yaşıyor. Gebelikte "kan yapıcı" yani demirden zengin gıdaların tüketilmesi ve özellikle de 4-4.5 aylardan sonra folik asitli demir ilaçlarının kullanımı önemlidir. Çünkü özellikle bu aylardan sonra demir eksikliğine bağlı olarak kansızlık ortaya çıkabilir. Aşırı derecede kansızlığı olan kişilerde demir haplarına gebeliğin erken dönemlerinde de başlanabilir. Ancak bu durumda zaten ilk aylarda sık olarak görülen bulantı, kusma ve mide şikayetlerinde artış olabileceğinden tedaviye başlangıç süresi bir kaç hafta ertelenebilir. Genelde 4.aydan sonra tedaviye başlanmaktadır. Buna rağmen gebeliğinde demir eksikliği saptanan kişiler demir haplarını mide şikayetlerinden dolayı tolere edemiyorlarsa bu kişiler içilebilir (sıvı) demir solüsyonları kullanabilirler.

Demir haplarını kesinlikle sütle vey çayla birlikte içmeyin

Demir hapları kesinlikle sütle veya çayla birlikte içilmemelidir. Çünkü bu ürünler demirin emilimini azaltarak etkisizleştirmektedir. C vitamini ile alınması emilimini arttıracaktır. Kanın ileri derecede düşüklüğü dozun arttırılmasına neden olabilir, örneğin ikiz gebeliklerde vucüdun demir gereksinimi artacağından dolayı doz yükseltilmesine gidilebilir. İhtiyaca göre böyle durumlarda demir, damar içi veya kas içi olarak uygulanabilir. Hatta çok ileri durumlarda kan transfüzyonu (nakli) yapılması zorunlu hale gelebilir.’

Spiral de demir eksikliğine neden olabilir

Demir eksikliğinin kadınlarda sık görülmesinin bir nedeni de, kadınların kullandığı spiral. Spiral kan ve demir kaybının artmasına neden olabilir. Ayrıca genç kadınlarda gebelik ve emzirme dönemi de demir ihtiyacının en çok arttığı dönemlerdir. Özellikle çoğul gebeliklerde ihtiyaç daha da artar. Bu durumlar da demir eksikliğine yol açacaktır.
Doğum kontrol hapları adet kanamalarında yitirilen kan ve demiri yüzde 50-60 oranında azaltabileceği için, demir eksikliğine ve kansızlığa karşı jinekolog doktorun kontrolünde kullanılabilir.

Yetişkin bir insanın günlük demir ihtiyacı 10mg

Hemoglobin kırmızı kan hücrelerine (eritrosit) rengini veren ve oksijenin kanda taşınmasını sağlayan bir proteindir. Demir ise hemoglobinin temel yapısına giren bir maddedir ve organizmanın en önemli yapıtaşlarından biridir. Akciğerlerde alınan oksijenin hemoglobine bağlanarak dokulara ulaştırılmasında büyük önem taşır. Demir aldığımız gıdalar ve yıkılan hücrelerden açığa çıkan demirin yeniden değerlendirilmesi ile elde edilmektedir. Bu nedenle yeterli miktarda demirin besinle birlikte alınması gerekir.

Demir eksikliğini önlemek için neler yapılmalı?

Demir eksikliğinden korunmak için ilaçlarla alınacak demir takviyesinin yanı sıra ‘Kırmızı et, sakatat, pekmez gibi gıdaların ve C vitamini içeren portakal, mandalina gibi meyvelerin yeterli miktarda tüketilmesi gerekiyor.