Hem emniyet müdürlüğü yapıyor hem de çocuklarıma bayramlık elbise dikiyordum

Feriha Sanerk, Emniyet'te istihbarat toplayarak başladığı meslek hayatında müdürlüğe kadar yükselmeyi başaran ilk kadın unvanını elinde bulunduruyor.  
 
Modacı Cemil İpekçi'nin yengesi olan Sanerk, o dönemi anlatırken, "Bir yandan gizli görevler peşinde kılıktan kılığa girerken diğer yandan çocuklarım için bayramlık elbise dikiyordum." diyor. Otuz yıl önce emekliye ayrılan 81 yaşındaki Sanerk şimdi resim yaparak zaman geçiriyor. 1945'te göreve başlayan Feriha Hanım, Mülkiye'nin tek kadın öğrencisi olmuş. Ancak kanunlar bayan kaymakam atanmasına izin vermediği için mezun olunca İçişleri Bakanlığı'nda memur olarak işe başlamış.

27 Mayıs 1960 darbesi ve 12 Mart 1971 muhtırasından önce yaşanan sokak çatışmalarının içinde yer almış. Bu yıllarda siyasi şubede istihbaratçı olarak görev yaptığını belirten Sanerk, uzun uğraşlardan sonra emniyet müdürü olmayı başarmış. Silah atışlarında erkek arkadaşlarını hep geride bırakan Sanerk, girdiği bir bahsi şöyle anlatıyor: "Dedektiflik eğitimi sırasında atış poligonuna gitmiştik. Erkek arkadaşlardan biri Kırıkkale marka silahla beş atış yaptı, üçünü ıskaladı. Ben Smith&Wesson'la beşte beş yaptım. Bunun üzerine 'Bu silahla kim atsa vurur.' dedi. Ben de silahları değiştirdim. Yine beş atış yaptık. O üçünü ıskaladı, ben hepsini isabet ettirdim. İddiadan kazandığım kirazları bütün arkadaşlara dağıttım."
Feriha Sanerk, istihbarat toplarken çeşitli kılıklara girdiğini dile getirerek, görevi gereği Anadolu'da da bilgi topladığını kaydediyor. "Başımı örtüp, etek giydim. Üçüncü sınıf bir vagona bindim." diyen Feriha Hanım, köye ulaştığında arkadaşının tavsiye ettiği bir ailenin yanına yerleşmiş. Köylülerin asıl işini anlamaması için erkek kardeşini okula kaydettirmiş. Sanerk, "Görev bitince İstanbul'a geldim. Uzun süre sonra yanında kaldığım aile çalıştığım dairede beni buldu, emniyet müdürü olduğumu öğrenince çok şaşırdılar." şeklinde konuşuyor.

Türkiye'nin ilk bayan emniyet müdürü unvanını kazanan Feriha Sanerk, ailesinin verdiği desteği unutamıyor. Kendisine imrenen eşi Adnan Sanerk, kızı ve damadı da bu mesleği seçmiş. Kızının polislik yapmasını istemediğini belirten Feriha Hanım, ancak buna mani olamadığını aktarıyor. İtiraz gerekçesini, "Polislik meşakkatli bir iştir. Kendim yaptım; ama ona kıyamıyordum." sözleriyle açıklıyor.

Feriha Sanerk, iş hayatı boyunca disipline önem verdiğinin altını çiziyor. Kendi şubesinde çalışan memurlarla gün içerisinde bir saat voleybol oynadığını dile getiren Sanerk, iş başlayınca laubaliliğe izin vermediğini kaydediyor. Kadın polislerin, arife günü temizlik yapmak için kendisinden izin istediklerini; ancak kabul etmediğini söyleyen Sanerk, "Polisin böyle nedenlerle izin istemesi bana saçma geliyor. İş zamanı iş yapılır. Ben bayram temizliğini arife akşamı eve gittikten sonra yapardım. Uykumdan feragat edip, çocuklarımın elbiselerini elimde dikiyordum. Trende ilik açıp, düğme diktiğimi bilirim." diyor.

Saraçoğlu beni kaymakam yapamadı

Feriha Sanerk, cumhuriyetin ilan edildiği yıl İzmir'de dünyaya gelmiş. Sayıştay denetçisi babasının görevi sebebiyle Ankara'da okumuş. Kaymakamlık hayali sebebiyle Mülkiye'ye (Siyasal Bilgiler Fakültesi) girmiş. Okuldaki başarısıyla öne çıkan Sanerk, dönemin Başbakanı Şükrü Saraçoğlu'nun dikkatini çekmiş: "Saraçoğlu da mülkiye mezunuydu. Bizi ziyarete gelirdi. Ben kendisinden çekinir, yanına gidemezdim. O da beni yanına çağırıp (seni kaymakam yapacağım) derdi. Beraber maç izlerdik. Ancak, hükümet düşünce benim kaymakamlık işim yattı."

Feriha Sanerk görev yaptığı yıllarda yabancı basına da konu olmuş. Bir İngiliz gazetesi, Türkiye'nin ilk kadın emniyet müdürünün hikayesini okurlarına aktarmış. 30 yıl görev yaptıktan sonra 1974 yılında emekli olan Sanerk, hareketli bir yaşama alıştığı için evde kalmaktan sıkılıyor. Torunlarıyla ilgilenen Sanerk, resim yaparak zaman geçiriyor. Feriha Hanım'ın viyolonsel sanatçısı kızı Rezzan Canca ise disiplin sebebiyle babasından çok annelerinden çekindiklerini aktarıyor.
 
Kaynak: Dilek Hayırlı , Zaman Gazetesi - 08 Mart 2004