Evde hamur, işte çamur yoğuruyorlar

1 Değerlendir

Eskişehir'in Mihalıççık ilçesi Sorkun köyünde yaşayan kadınlar, çömlekçilik yaparak geçimlerini sağlıyor. Sekiz asırdan bu yana süregelen bir geleneğe sahip çıkan usta eller, çamura şekil verip yılda 130 bin civarında çömlek üretiyor. Anadolu kadınının maharetli ellerinden çıkan toprak kaplar, özellikle yabancılardan büyük ilgi görüyor. Talep üzerine Avrupa ülkelerine de gönderiliyor.

Hemen hemen her evde çömlek atölyesi olan yüz haneli Sorkun'a bu yüzden 'Çömlek Köyü'de deniyor. Çömlek, güveç ve kayık tabakların yapımında kadınların mahareti ön plana çıkıyor. Sorkun çömlekleri tam bir 'hanım eli' ürünü. Çömlekçilik, yüzyıllardır 'anadan kıza' devam ediyor. Erkekler de malzemenin temini, hazırlanan çömleğin fırınlanması ve pazarlanması işlerini yürütüyor.

25 yıldır bu işi yapan Gülsüm Nebioğlu, "Emeği çok fazla, zahmetli bir iş ama bizim zanaatımız olmuş, bundan ekmek yiyoruz, onun için severek yapıyorum." diyor. Çömlek yapımını annesinden öğrenen Nebioğlu, günde ortalama 15 civarında çömlek hazırlıyor. Hatice Yanık da bu işi 23 yıldır yaptığını anlatıyor. Yanık, ürünlerin marifetli ellerde toprağın şeklini aldığını ve daha sonra farklı yerlerde insanların sofralarına lezzet kattığını söylüyor. Sorkun Köyü Muhtarı Numan Nebioğlu da çömleklerin tüccarlar tarafından daha çok dış ülkelere pazarlandığını belirtiyor. Nebioğlu, "Daha önceleri yaptığımız çömlekler pek ilgi görmezdi, şimdi alıcılara çömlek yetiştiremiyoruz." ifadesini kullanıyor.

Kızıl toprağın çömlek olma serüveni

Sorkun, çömlek ve güveç yapımı için son derece uygun olan 'kızıl toprak'a sahip. Toprağın bu özelliği, köylü kadınların maharetleriyle birleşince ünü sınırları aşan bir zanaat ortaya çıkıyor. Zahmetle üretilen çömleklerin 3 tanesi 12 TL'ye satılıyor. Toprak kapların, sütlaç kâsesinden fırında balık pişirmek için özel olarak üretilen kayık tabağa kadar birçok modeli var. Modellere mikri, arapbaşı, dörtkulplu, tepsi sac ve kayık tabak gibi isimler veriliyor.

Çömleğin yapılması için önce 'halka' (kalıpta zemin oluşturma) tutuluyor. 'Karınlama' (şekil verme) işleminden sonra ağızlık (çömleğin kenar kısmı) tamamlanıyor. Çömlekler kuruduktan sonra kalın olması için 'ıslama' yapılıyor. 'Kazıma' evresi ve şekilleme işinin ardından 'sır' (cilalama) işlemi gerçekleştiriliyor. Bitirilen çömlek kaplar 2-3 gün kurumaya bırakılıyor. Çömleklerin ağzı yere dönük şekilde dizildikten sonra üstüne odun, altına talaş konulup bin 500 derece ateşte pişiriliyor.

Kaynak: Mehmet Kuru, Zaman Gazetesi