Kadın dünyasını boncukçular şenlendiriyor

“Ne alırsan 1 milyon” dükkânları gibi her semtte açılan boncuk dükkânları, kadınlara terapi etkisi yapıyor. Dükkân sahiplerinin yüzünü güldüren bu durum altın tasarımcılarını da, ünlüleri de boncuk tasarımına yönlendiriyor.

Üç yumurta kabuğu, rengarenk kumaş parçaları ve kocaman bir nazar boncuğu birleştirilerek yapılan nazarlıklar, yeni inşa edilen evlerin teraslarına asılır Anadolu’da. Yeni doğan bebeklerin başuçlarında, köylü kadınların yazmalarında, elbiselerinde, yastık ya da havlu kenarlarında boncuklu işlemeler görmek mümkün. Boncuk o kadar çok benimsenmiş ki Anadolu’da, sadece boncuk üreten bir köyümüz bile var. İzmir’in Kemalpaşa ilçesindeki Kurudere köyünde 1950’li yıllarda başlayan nazar boncuğu üretimini bugün on iki ocak sürdürüyor. Nazar boncuğu Anadolu’yu en iyi anlatan aksesuar belki de. Anadolu kültüründe böylesine yer bulan boncuk şehirli kadınların gündemine son üç yıldır girmiş durumda. Malzeme aynı; ancak bu kez kullanılan alan farklı.

Üç yıl önce Kadıköy ve çevresinde açılmaya başlayan boncuk dükkanlarına artık, “Ne alırsan 1 milyon” dükkanları gibi İstanbul’un hemen her semtinde rastlamak mümkün. Ebru Şallı, Sinem Güven, İpek Tuzcuoğlu gibi ünlüler Kapalıçarşı’dan boncuk alarak kendilerine özel takılar yapıyor. Hatta yaptıkları takıları satmak için kendi dükkanlarını açma planları bile var. Boncuk dükkanlarının popülerliğinin medyada görünen yüzü bu. Görünmeyen yüzünde ise dönem dönem artan boncuğa ilgi var. Kendini avutacak iş arayan ya da ‘kendi takını kendin yap’ trendine ayak uyduran ev hanımları bu modanın öncüsü. Kuyumcular gibi özel tasarımcı aramaya başlayan bijutericilerin imdadına ev hanımları yetişti.

Boncuk dükkanlarının artmasıyla birlikte tasarımcılar ve ev hanımları Tahtakale’ye gitmek yerine ihtiyaçlarını bu dükkanlardan karşılıyor. Sadece ihtiyaçlarını gidermekle kalmıyor, ücretsiz takı kursları ile de boncuk dünyasına dair her şeyi öğreniyorlar. Mesela Küçükyalı’daki Mina Takı, müşterilerine ücretsiz kurs veriyor. Pendik’teki Boncuk Dünyası ise sadece kurs vermekle kalmıyor, boncuk dükkanını pastaların yenip, çayların içildiği bir piknik alanına dönüştürmüş. Boncuk Sanatı dergisinin sahibi Lale Haşlak’ın Pendik Devlet Hastanesi’nin karşısındaki boncuk dükkanı “mutlaka bir hobiyle ilgilenmeniz gerekiyor” diyen hastane doktorlarının tavsiyesi üzerine gelen ev hanımlarıyla doluyor. Haşlak, “Boncuk dükkanları bir anlamda psikolojik tedavi merkezi işlevi görüyor. İlaç tedavisinden kurtulan çok öğrencim var. Hobi, stres atılan, deşarj olunan, kadının kendine ait bir dünya yaratabileceği alan demek. Ev hanımının böyle bir dünyası yoksa çıldırır.” diyor.

Lale Haşlak, boncuğun bu kadar moda olmasının sebebini dönemsel olarak hobinin patlamasıyla ilişkilendiriyor. Bir dönem ahşap boyama modaydı, daha sonra kumaş boyama furyası çıktı. Günümüzde ise boncuk işlemek ya da boncuktan takı yapmak moda. Ancak Haşlak’a göre boncuğun modası diğer hobiler gibi çabuk geçeceğe benzemiyor. En kolay yapılabilen hobi olması, maliyet açısından yaklaşıldığında basit ve şık takıların çok rahat çıkması ve fazla sabır gerektirmemesi bunun en önemli sebepleri. Bir milyonluk malzemeden bir saate yüzük yapıp takmak ya da hediye etmek bu işi daha cazip kılıyor. Boncuk sektörünün kendisini çok çabuk yenilemesi boncuk modasını ayakta tutan diğer bir sebep. Lale Haşlak, “Boncuk deyince akla sadece takı gelmemeli. Gelinlikçiler, abiyeciler, mefruşatçılar, ayakkabıcılar, perdeciler de boncuk işliyorlar. Bu sebeple takı popülerliğini kaybetse de boncuk sektörü bu popülerliği koruyacaktır.” diyor. Tahtakale’deki Klas Boncuk, tasarımcılarla çalışmaya öncelik veren ilk firmalardan biri. Vitrininde farklı ve orijinal tasarımlar sergileyen boncuk dükkanları müşteri için tercih sebebi. Boncuk Dünyası, bu nedenle iki günde bir vitrinini değiştiriyor. Her gün en az dört adet yeni takı yapmayı iş prensibi haline getirmiş. Dokuz Eylül Üniversitesi Takı Tasarımı bölümü mezunu Yeliz Koçer ve Hatice Önol’un kuyumculuk sektöründe beş yıllık iş deneyimi var. Ancak 6 aydır boncuk dükkanlarına tasarım yapıyorlar. Koçer neden böyle bir tercihte bulunduğunu şöyle aktarıyor: “Boncuk dükkanları sahipleri tıpkı kuyumcular gibi orijinal modelleri vitrinlerine koymak istiyorlar. Çünkü rakip çok, müşteri farklılık istiyor. Boncuklarla tasarım yapmak bana göre daha rahat, ayrıca hızlı üretim yapabiliyorum. Altın tasarımda gram önemli, boncuk tasarımında ise estetik. Boncuk dükkanlarının yaygınlaşması biraz da bununla ilgili.”

Takı yapmanın incelikleri

Takıyı gösteren en önemli etken, renklerin uyumu. Eğer renk seçiminde isabetli karar verilmezse iyi bir tasarım ortaya çıkmıyor. Yeni başlayanlar siyah rengi tercih edebilirler. Çünkü hataları kapatıyor.

İkinci önemli nokta, malzemelerin birbirlerine uygun olmaları. Kristal, döküm, boncuk, zincir, inci, kristal... Plastik malzeme de kullanılsa ürünler birbirleriyle kaynaşmalı.

Tasarımcı kendini sürekli geliştirmeli. Her tasarımcının kendine has tarzı var; ancak yeni teknikleri öğrenip tarzını ilerletmeli.

Takı yaparken hangi teknik -dizme, çivileme, örme- kullanılırsa kullanılsın her türlü boncuğun nasıl ve nerede en iyi şekilde duracağını bilmek gerekiyor.

Kışın keçe ve ağır cam boncuklardan takı moda

Takı trendlerini, kıyafetlerin tamamlayıcısı olduğu için büyük ölçüde tekstil sektörü yönlendiriyor. Tekstil piyasası hangi renklere ağırlık verirse takı tasarımcıları da seçimlerini ona göre yapıyor. Yuvarlak ve oval şekildeki dini semboller ve yazılarla süslenmiş kolyeler, küpeler beğeniliyor. Sıcaklarda bunaltıcı olmaması için ağır cam boncuklar yerine plastik akrilik boncuklar kullanılıyor. Kış dönemi için keçe ve ağır cam boncuklardan takılar yapılıyor. Günlük giyimlerde daha çok ipli takılar ön plana çıkıyor.

Kaynak: Sevinç Özarslan, Zaman Gazetesi Cumaertesi eki